“जम्मा सात कक्षा पढेकी थिएँ, काठमाडौंमा कसैले काम दिएनन्”, सल्माले भनिन्, “अनि १६ वर्षको उमेरबाट यस्तो काम गर्न बाध्य भएँ, त्यो पनि खाली बाँच्नका लागि भएको छ।” तेस्रो पात्र सविनाको मोबाइल नम्बर नारायणी अञ्चलको थियो। पटक–पटकको फोनवार्तापछि उनले ‘छोरो लिएर आन्टीको घर आएको वेला मौका पारेर आफैं फोन गरेर भेट्ने’ वचन दिइन्। त्यसको तेस्रो दिनमा भएको भेटको शुरूमै सविनाले आफू व्यावसायिक यौनकर्मी नभएको बताइन्। “चार वर्ष भयो, श्रीमान् विदेशमा हुनुहुन्छ”, उनले भनिन्, “यसलाई धोका भन्नुस् या जे भन्नुस्, फेरि म जो पायो उहीसँग सम्पर्क गर्दिनँ पनि!” सीमा, सल्मा र सविनाको उदाहरणले काठमाडौंमा बाध्यता र आवश्यकताले यौन गतिविधि फस्टाएको देखाउँछ। महिला अधिकारवादी गैर–सरकारी संस्था रक्षा नेपालकी अध्यक्ष मेनुका थापा मुलुकभर करीब दुई लाख यौनकर्मी महिला रहेको अनुमान गर्छिन्। थापा भन्छिन्, “यीमध्ये ११–२४ वर्ष उमेर समूहका ७३ प्रतिशत र २५ वर्षभन्दा माथिका २७ प्रतिशत रहेको हाम्रो अध्ययनको मोटामोटी निचोड छ।” यौन बजारका मुख्य ग्राहक प्रहरी, सैनिक, कर्मचारी, अरू ओहोदावाला, धनाढ्य र विदेशीहरू हुने गरेको निष्कर्ष निकालेको रक्षा नेपालका अध्यक्ष थापा यौन व्यवसाय नियन्त्रणका लागि प्रहरीको मौसमी छापा काम नलाग्ने बताउँछिन्। उनको भनाइमा यौनकर्मीहरूलाई अर्ति–उपदेश वा कानूनभन्दा वैकल्पिक पेशा–व्यवसाय चाहिएको छ।
“डान्सबार, मसाज पार्लर, रेस्टुरेन्ट लगायतका ठाउँहरू यौन व्यवसायका लागि होइनन्”, थापा भन्छिन्, “कसैको आशीर्वाद/संरक्षणविना त्यहाँ त्यस्तो गर्ने हिम्मत पलाएको पनि होइन होला।” उनी खासगरी, दशैं–तिहारको वेला त्यस्ता ठाउँहरूमा छापा मार्न जाँगर देखाउने प्रहरीले यौनकर्मीको ट्याग लगाइदिनाले धेरै महिला यौन पेशामा लाग्न बाध्य भएको बताउँछन्। महानगरीय प्रहरी परिसर हनुमानढोकामा रहँदा वेश्यावृत्ति नियन्त्रणमा सक्रिय रहेका डीएसपी अरुणकुमार बीसी भने प्रहरीले कानून अनुसार विकृति नियन्त्रण गर्ने, वैकल्पिक व्यवसायको उपाय नदिने बताउँछन्। हाल केन्द्रीय अनुसन्धान व्यूरो (सीआईबी) मा रहेका बीसीले भने “र, त्यस्तो अनैतिक काम गर्ने प्रहरी, आर्मी, हाकिम, नेता, पत्रकार जो भए पनि प्रहरीले समात्छ।” तर, प्रहरीले जति नै प्रयास गरे पनि देहव्यापार नियन्त्रण नहुने बरु व्यवस्थापन भने गर्न सकिने विश्वको अनुभवले देखाएको छ। (२३ देखि ३० वर्षसम्मका सल्मा, सीमा र सविना परिवर्तित नाम हुन्।) हिमालखबर शिवराज योगी
